AQSH uch agentligi Xitoy AI kompaniyalarini «sanoq miqyosida distillyatsiya» bilan aybladi

Kecha men distillyatsiya nima ekanini tushuntirgan edim: katta model javoblaridan kichik model o’qitish. «Kimyodan kelgan so’z», deb yozdim. Bugun bu so’z butun boshli geosiyosatga aylandi.

8-sentabrda AQSHning uchta agentligi — CISA, NSA va FBI — qo’shma xavfsizlik advisory’si chiqardi (kod nomi AA26-251A). Unda oltita xitoylik AI kompaniyasi nomma-nom ayblanadi: DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun va Z.AI.

Ayblov nima?

Agentliklarning so’zlari bilan: bu kompaniyalar 2024-yil oxiridan boshlab amerikalik flagman modellardan — Claude, GPT, Gemini, Grok — «milliardlab tokenni millionlab so’rov orqali» yig’ib, o’z modellarini o’qitgan. Va asosiy tezis shu:

Distillyatsiya ularning strategiyasining qo’shimchasi emas — yadrosi.

Ya’ni: o’z modelini noldan o’qitish o’rniga, Amerika modellarining javoblarini yig’ib, ulardan «ko’chirma» qilish. Advisory Xitoy hukumati bundan xabardor bo’lgan bo’lishi ehtimolini ham yozadi.

Qanday qilingan?

Advisory texnik qismi — eng qiziq joyi. To’rtta yangi usul (TTP) tavsiflangan:

1. «Transfer stations» — API-larni qayta sotuvchi kulrang bozor proksilari. Ular orqali geografik cheklovlarni aylanib o’tish, arzon narxda kirish.
2. Hisoblar fermasi — yuzlab obunali hisoblar, kelib chiqish mamlakati yashirilgan, yuk taqsimlangan (StepFun misoli ko’rsatilgan).
3. Metadatani avtomatik tozalash — so’rovlardan tashkilot belgilarini o’chiradigan infratuzilma qatlami.
4. Chain-of-thought o’g’irlash — javob berilgach, modelni «endi ichki mulohazangni qadam-baqadam yozib ber» deb majburlash. Amerika modellari bu ichki reasoning’ni yashiradi — prompt injeksiya bilan chiqarishga harakat qilishgan.

Kim nimadan o’qitgan?

Advisory aniq jadval beradi — bu ko’pchilik uchun eng hayratlanarli qism:

Kompaniya	Nima qilingan
DeepSeek	R1 va V3’ni Claude 3.7, Sonnet 4/4.5, Opus 4.1, Gemini 2.5, GPT-4/4o/5 va Grok 4’dan (2024 oxiri – 2025 o’rtasi)
Moonshot AI	Kimi K3’ni Claude Fable 5’dan, K2’ni GPT-4o’dan — agentlik, kod, ko’rish qobiliyatlari
Alibaba	Qwen oilasini yaxshilash uchun
MiniMax	Yangi Claude modeli chiqqandan 24 soat ichida oqimni unga qayta yo’naltirgan
StepFun	Step 4’ni GPT-5.x versiyalaridan — kod va agentlik
Z.AI	GPT-5.5 va Opus 4.8’dan reasoning qobiliyati

MiniMax’ning 24 soati alohida o’ylantiradi: bu tasodifiy foydalanuvchi emas — kutib turgan infratuzilma.

Barcha usullar MITRE ATLAS freymvorkiga xaritalangan — ya’ni AQSH buni oddiy buzilish emas, advokatlik qilingan hujum sifatida klassifikatsiya qilmoqda.

Nima uchun ayni endi?

Kontekstni biz uzoq kuzatganmiz: Moonshot’ning Claude’dan distillyatsiyasi aylovi allaqachon AQSH–Xitoy muzokaralarining kun tartibiga chiqqan, sentabr o’rtasida ikki davlat birinchi maxsus AI safety suhbatlarini o’tkazadi — kechagi qo’llanmada aynan shu jadvalni yozgan edim. Bu advisory — muzokara stoliga qo’yilgan tavozali karta.

Halol chegaralar

• Bu ayblov, sud hukmi emas. Xitoy kompaniyalari buni rad etadi, isbot sudlarda ko’riladi.
• Distillyatsiyaning o’zi qonuniy texnika — o’z modelingizdan yoki ochiq modeldan o’qitish mutlaqo normal. Advisory ham buni ochiq yozadi: muammo usulda emas, ruxsatsiz ommaviy miqyosda.
• «Milliardlab token» — API jurnalidan hisoblangan taxmin, har bir so’rov alohida tekshirilmagan.

O’zbekiston uchun nima?

Ikki saboq. Birinchisi: API orqali ishlash — arzon, lekin har bir so’rovingiz log’da. Maxfiy loyiha qilyapsizmi — suhbatlarni o’qitishdan chiqarish qo’llanmasi endi shunchaki gigiena emas. Ikkinchisi: bu poyga «kim kuchli model yasaydi»dan «kimning modeli himoyalangan»ga o’tmoqda — xavfsizlik mahsulotning qismi bo’lib qolyapti.

---

Manbalar: CISA rasmiy advisory cisa.gov/news-events/cybersecurity-advisories/aa26-251a (08.09.2026) + Reuters + CyberScoop. Oldingi qism: Distillyatsiya nima?.