Xitoyda endi mutaxassislar AI'ga o'z kasbini o'rgatmoqda: advokat, arxitektor, muhandis
Rest of World hisoboti: ishsiz qolgan xitoylik oq yoqalililar AI trener bo'lib gig-work qilmoqda — 100-500 yuan/vazifa. Alibaba, ByteDance platformalari 50 000+ ekspert yig'di. Kasb bilimini AI'ga sotish iqtisodiyoti — oddiy tilda.
Rest of World (10.09) Xitoyda paydo bo’layotgan yangi mehnat bozorini yozdi: advokatlar, arxitektorlar, muhandislar — ishsizlik va kredit bosimi ostida — AI modellariga o’z kasblarini o’rgatadigan gig-work qilmoqda.
Bu — «data annotation»ning yangi bosqichi: endi piksellar belgilanmaydi, kasbiy tajriba sotiladi.
Hikoya qanday
Shenzhenlik arxitektor Cuicui (40+): davlat infratuzilma xarajatlari qisqarishi bilan daromadi yarmiga tushgan. Endi asosiy ishidan keyin TalentsAI platformasida AI’ga qanday qilib loyiha taklifi yozish va rentabellik tahlili o’tkazishni bosqichma-bosqich o’rgatadi. «Xuddi bolaga o’rgatgandek. Har bir vazifa mening haqiqiy ishimdan olinadi.»
Boshqa misollar:
- Liu (huquq magistri): yuridik firma azobidan qochib, kunduzi legal-AI kompaniyasida, kechqurun Moonshot AI, Tencent va TalentsAI’da trenerlik qiladi — AI’dan «virtual advokat»dek maslahat so’raydi va javoblarini baholaydi. «Bilimimni AI’ga o’tkazmasam, boshqasi o’tkazadi.»
- Jessica (Shanxaylik dasturchi, 20 yil tajriba): iyuldan beri AI’ga uzun matn tushunish va agentic vazifalar sinaydi. Kompaniyasida to’liq stavka muhandislar kontraktchilarga almashtirilgani uchun «yana bitta variant» izlayapti.
Raqamlar
| Ko’rsatkich | Qiymat |
|---|---|
| Bir vazifa daromadi | 100-500 yuan (~$15-74), bir necha soat ish |
| Xitoy AI trening-data bozori 2026 | 7,8 mlrd yuan (~$1,1 mlrd), +25% |
| ByteDance Xpert | 50 000+ ekspert (2025’dan) |
| Alibaba Siriser | yanvardan: o’qituvchi, mexanik, bastakor |
| Yoshlar ishsizligi | 17,9% (iyul) — 3 yillik cho’qqi yaqinida |
Davlat ham qo’llab-quvvatlamoqda: iyun oyida Milliy data boshqarmasi «yuqori sifatli datasetlar» chaqirigi chiqardi — kasb ekspertlarini annotatsiyaga jalb etish, «bilim zichligini» oshirish, bitiruvchilarga moslashuvchan ish o’rni sifatida tavsiya qilish.
Nima uchun endi
Wang Tiezhen (sobiq Hugging Face APAC rahbari): xitoy AI lablari umumiy reasoning’da Silicon Valley bilan farqni qisqartirdi — endi poyga ish joyi vositalariga o’tmoqda (Tencent WorkBuddy, ByteDance Doubao Work: taqdimot, sayt). Ammo tibbiyot, huquq, moliyada AI ishlashi uchun ko’proq kasbiy ma’lumot kerak — oddiy veb-text yetmaydi.
AQSH’da bu bozor allaqachon mavjud: Mercor, Surge AI, Handshake o’n minglab kinorejissyor, advokat, olim yollagan. Xitoy versiyasi farqi — davlat direktivasi + kuchsiz mehnat bozori bir vaqtda.
Muhammali tomonlari (halol)
- Chiqindi xavfi: topshiriq AI allaqachon yeta olmaydigan darajada qiyin bo’lishi kerak — AI yaxshilangani sari vazifa topish qiyinlashadi;
- To’lanmaslik: sifat nazorati rad etsa — soatlab ishga pul tushmaydi (Xpert shartlarida shunday yozilgan);
- Maxfiylik: trenerlar haqiqiy ish fayllarini yuklaydi — kompaniya sirlari bilan chegarasi xira;
- Trenerlarning o’zi AI ishlatishi taqiqlangan — faqat inson bilimi.
O’zbekiston uchun 3 saboq
- Kasb bilimi — eksport mahsuloti. O’zbek tilidagi huquq, buxgalteriya, tibbiyot amaliyoti — globallashgan modellarda tanqis ma’lumot. «O’zbekcha dataset» yig’ish — ham ish o’rniga aylanishi mumkin (buxgalter, advokat, talaba uchun), ham lokal AI-xizmatlar uchun poydevor.
- Gig-iqtisodiyotning «bilim bosqichi». Taksi/punktatsiya gig-work’dan keyin — bilim gig-work keldi. Shaxsiy strategiya: faqat o’z kasbingizni emas, o’z kasbingizni o’rgata olishni ham ko’nikma deb olish kerak.
- «AI almashtiradi» vs «AI o’rgataman». Xitoy misoli ikkala tomonga ishora qiladi: dasturchi Jessica AI tufayli kontraktchiga aylandi — va aynan shu sababdan AI’ga bilim sotadi. Bu paradoks kelasi yillarda o’zbek bozorida ham ko’rinadi.
Manbalar: Rest of World 10.09, IDC August report (orqali), Mercor/Surge AI konteksti.