Huawei Kirin 9050 Pro:Amerikasiz chip va «Tau» siri
Huawei yangi Kirin 9050 Pro chipini chiqardi — yadrosidan GPU'sigacha o'ziniki, kuchini esa yangi litografiya emas, «Tau» arxitekturasi dan oladi. Nima bu va nega muhim?
Bugun Huawei olti yildagi birinchi yangi flagman Kirin chiplarini — Kirin 9050 Pro’ni taqdim etdi. U yangi Mate XT2 Ultimate uch barvarbukiladigan telefonida (19 999 yuan ≈ $2 980, 12-sentabrdan sotuvda) debyut qiladi.
Chipning «siri»: Tau
Odatda chip kuchli bo’lishi uchun texnologik jarayon torayishi kerak — 5 nm, 3 nm, 2 nm… Buni TSMC va Samsung’ning ultra-qimmat litografiya mashinalari (ASML) bilan qiladi. Huawei’ga esa sanksiyalar tufayli bu yo’l berk.
Yechim — Tau arxitekturasi: komponentlarni bir-biriga yaqinlashtirib, ikki qatlamli vertikal stack qilib joylashtirish. Natijada (Huawei ma’lumotlari):
| Ko’rsatkich | O’zgarish |
|---|---|
| Tranzistor zichligi | 155 → 238 MTr/mm² (+54%) |
| Umumiy unumdorlik | +42% |
| Ko’p yadroli | +52% |
| Bir yadroli | +24% |
| SRAM chastotasi | +40% |
| Ma’lumot yo’llari maydoni | −55% |
Ya’ni: kichikroq maydonga ko’proq tranzistor — yangi «nm»siz. G’arb tahlilchilari buni yangi kashfiyot emas, mavjud g’oyalarning aqlli qo’llanishi deb baholaydi (The Register). Farq shundaki, Huawei uchun bu estetika emas — yashash strategiyasi.
Nega bu bizning seriyamizning davomi?
Bu yil biz Xitoyning uch qadamli chiplik marafonini kuzatib kelamiz:
- Compute — 2 185 dan 9 800 eflops’gacha (2030 reja, MIIT)
- Uskuna — Huawei litografiya kompaniyalariga investitsiya (FT, shu hafta)
- Dizayn — mana shu Kirin: chipning o’zi «butunlay amerikasiz» (LinxiCore yadrolari, GPU va NPU — hammasi Huawei dizayni)
Va to’rtinchi qadam allaqachon bor: DeepSeek 160 000 Huawei Ascend chipli klaster. Ya’ni zanjir to’liq: dizayn → ishlab chiqarish → data-markaz → model.
Halol chegara
- Kirin 9050 Pro — bu AI-server chipi emas, smartfon protsessori. Server darajasidagi Ascend bilan aralashtirmaslik kerak.
- Bukiladigan telefonlar — butun smartfon bozorining atigi 1,6% (Counterpoint). Huawei bu nichada ~24% bilan yetakchi, Apple ertaga o’z bukiladigan iPhone’ini taqdim etishi kutilmoqda — poyga qizg’in, lekin bozor kichik.
- «Tau» nomi manbalarda har xil yozilmoqda (Tau Scaling / Tao Law) — texnik nom hali o’rtoqmagan.
O’zbekiston uchun ahamiyati
Bitta kompaniya sanksiyalarga qarshi dizayn bilan javob bera olyapti. Bu — «chip bloklandi, demak tamom» mantiqining yangilanganligi. Ochiq modellar arzonlashaveradi, chunki poygada ishtirokchilar kamaymaydi, ko’payadi.
Katta rasm: texnologik mustaqillik endi shior emas, hisob-kitob — va bu hisob-kitob O’zbekistonda ham o’tiladi (bizning $1,5 mlrd’lik AI rejasi aynan shu poygaga kirish urinishi).
Manbalar: Huawei Mate XT2 launch (08.09), TechNode, The Register, SCMP, Counterpoint tahlili. Oldingi qismlar: Huawei litografiyaga o’tdi, Xitoy compute 2030, Xitoy gigantlari PyTorch Foundation’da.