AI puli «moonshot» sektorlarga oqmoqda: miya kompyuter interfeyslari qayta moda
FT va Dealroom: AI boomi tufayli venchur kapital non-AI deeptech'ga — BCI, kvant, kosmos — 2024 boshidan $150 mlrd dan ko'p qo'ydi. AI (o'zi ham $399 mlrd yig'di) qolgan hard-tech'ni moliyalashtirayotgani — oddiy tilda.
Financial Times (10.09) «moonshot kapitalizm» deb atagan yangi manzara yozdi: AI boomi boshqa «qiyin» texnologiyalarni ham ko’tarib yubordi. Dealroom ma’lumotlariga ko’ra, non-AI deeptech — miya-kompyuter interfeyslari (BCI), kvant, kosmos, sintetik biologiya — 2024 boshidan beri $150 mlrd dan ko’p venchur pulini yig’di.
Paradoks nima dedingiz?
Bir qarashda teskari tuyuladi: AI hamma pulni yutib ketishi kerak edi. Va raqamlar haqiqatan ham dahshatli — Dealroom:
| Ko’rsatkich | Qiymati |
|---|---|
| AI startaplarga 2025 to’liq yil | $215,9 mlrd |
| 2026 birinchi yarmida | $399 mlrd (yillik temp ~$798) |
| AI «yagona shoxlari» (unicorn) | 801 ta |
| Ularning umumiy qiymati | $21,6 trln |
Lekin FT’ning asosiy nuqtasi: bu pullarning bir qismi AI’dan oqib chiqmoqda. Uchta kanal orqali:
- AI boylangan fondlar — portfel kompaniyalari sotilganda yoki navbatdagi roundda eski investorlarning fonda qaytib kelgan kapitali yangi «qiyin» mavzularga joylashtiriladi;
- AI infrastrukturasi o’zi hard-tech’ni yaxshilaydi — simulyatsiya, modellashtirish, avtomatlashtirilgan tajriba BCI yoki materialshunoslikning tadqiqot xarajatini tushiradi;
- «Keyingi katta narsa» qidiruvi — AI’ga kech qolgan fond keyingi to’lqinni kutib olishga harakat qilmoqda.
Nega aynan BCI?
Miya-kompyuter interfeysi — «moonshot»larning eng yorqin namunasi: FDA inson sinovlari ruxsatnomalari 2025-26’da ketma-ket kelmoqda (Neuralink’dan tashqari Paradromics Connexus’ga ruxsat oldi), Neuralink’ning o’zi $9 mlrd bahoda, 2026’da yangi roundda Oman investitsiya fondi qo’shildi. PitchBook yozganidek — «VC’lar bu texnologiyaga raqamli abadiy hayotning ulkan visioni uchun pul qo’ymoqda, ammo foydalanuvchi bazasi hali kichik».
O’zbek tilida: inson miyasini kompyuterga ulash — bugungi tibbiyotda nutqni tiklash (ALS, insult), kelajakda — kognitiv kuchaytirish. Bu — AI bilan bir xil savolning boshqa ko’rinishi: «insonga kompyuter qo’shish».
Nima uchun bu muhim
-
AI — vakuum emas, nasos. «AI hamma narsani o’ldiradi» shiori noto’g’ri chiqmoqda: AI puli qo’shni sektorlarni ham suvga tushirayapti. Kepler’ning EUV’siz xotirasi, Xitoyning chip narx oshiri — hammasi bir jarayonning qismlari.
-
Venchur kapital «raqamli»dan «jismoniy»ga qaytmoqda. 2010-yillar softwareda edi, 2020-yillar AI’da — endi pul atomlar, molekulalar, neyronlar tomon qaytmoqda. Bu — uzoq muddatli ish o’rinlari siljishining signalidir.
-
O’zbekiston uchun uch saboq:
- «AI’dan keyingi» to’lqin allaqachon boshlandi — universitet va startaplar bugun BCI/qvant/kosmos o’qishlarini ochsa, bitiruvchilar aynan poyga boshida bo’ladi;
- AI asbobi hard-techni arzonlashtiradi — modellashtirish va simulyatsiya Kichik jamoa bilan jismoniy texnologiya ustida ishlash imkonini beradi. Buning uchun ham GPU kerak;
- «Moonshot» uchun ham biznes-model kerak — tibbiyotdan boshlash (nutq tiklash) kosmik visiondan oldin keladi: birinchi mijoz — bemor, keyin kelajak.
Nima kuzatilsa
- Dealroom 2026 yakuniy raqami: $798 mlrd prognozi bajariladimi;
- BCI’da birinchi yirik exit (sotib olish yoki IPO);
- «Non-AI deeptech» ta’rifi o’zgarmoqda — AI’siz deeptech tobor kamayib bormoqda, chunki AI hammasiga kirib bormoqda.
Manbalar: FT (T. Bradshaw, 10.09.2026) «Moonshot capitalism: AI rewrites the venture capital playbook»; Dealroom AI guide (2026 Q2); PitchBook BCI tahlili (05.2026); Paradromics rasmiy.