Google Finlandiyaga €13 mlrd qo'ydi: yadro, shamol va muzlik shamoli

Kecha Google Yevropa uchun rekord e’lon qildi: keyingi 2 yil ichida Finlandiyada kamida €13 mlrd ($15 mlrd) investitsiya — kompaniyaning qit’adagi eng yirik qadami (Google Cloud press-xizmati, Reuters, The Register, 09.09).

Nima quriladi

Google Finlandiyaning janubiy qirg’og’idagi Hamina kampusida allaqachon 7 ta data-zalga ega — endi u kengaytiriladi. Bundan tashqari mamlakatning shimoliy-markaziy qismida uch yangi joy: Kajaani, Muhos va Vaala. Joylar Business Finland va grid operatori Fingrid bilan maslahatlashib tanlangan — mavnod elektr tarmoqi va karbon-siz energiya bor joylar.

Muhim detal: Google qancha quvvat (megavatt) qo’shishini aytmadi — faqat summa va joylar oshkor qilindi.

Eng qiziq qism: 22 yillik yadro bitimi

Investitsiyaning energik yuragi — Fortum bilan tuzilgan 22 yillik energiya xarid shartnomasi (PPA). U Loviisa atom stansiyasini qamrab oladi:

Stansiya Finlyandiya elektrining ~10% beradi, lekin 2030’dan keyin modernizatsiyasiz ishlamay qolardi;
Google kelishuvi ta’mirlash va yangilash uchun daromad kafolati berdi;
2028’da pastroq darajadan boshlanib, 2030–2049 oralig’ida stansiya quvvatining 50% Google’ga tegishli bo’ladi;
Natija: stansiya umri 2050’yilgacha uzaytirildi.

Ya’ni bir AI kompaniyaning kelishuvi butun bir yadro stansiyasining taqdirini hal qildi. Bu — biz yozgan Duane Arnold hikoyasining evropalik egasi: o’chirilgan/o’chib qolayotgan atom Google uchun qayta yoqilmoqda.

Yadro bilan birga: shamol va batareya

Onshore shamol: Valorem va Suomen Hyötytuuli bilan yangi PPA’lar — jami 629 MW yangi, tarmoqqa qo’shimcha shamol quvvati;
94 MW batareya tizimi Kajaani yaqinida, 2027 oxirida tarmoqqa qo’shiladi — sovuq, shamolsiz kunlarda narx to’lqinlarini tekislash uchun.

Alphabet prezidenti va bosh investitsiya direktori Ruth Porat: investitsiya «texnik infratuzilma kengayishini yangi energiya quvvati, tarmoq yaxshilanishlari va energiya arzonligi tashabbuslari bilan juftlashtiradi».

Nega aynan Finlandiya

Rasmiy javob «sovuq iqlim va barqaror grid» degan ma’noni beradi, lekin Google buni ochiq aytmadi. Raqamlar o’zi gapiradi: Finlyandiya elektr ishlab chiqarishining ~96% karbon-siz — yadro, shamol, gidro. Qishda esa tabiat bepul sovutish beradi. AI data-markazi uchun bu — ideal retsept.

Seriya: data-markaz geografiyasi poygasi

Bu hafta bizda allaqachon uchinchi «qayerda quramiz» hikoyasi:

Voqea	Joy	G’oya
Patagoniya chaqirigi	Argentina	Muzlik shamoli + yer
Massachusetts qoidasi	AQSH	25 MW+ o’z quvvatini o’zi topsin
Google €13 mlrd	Finlandiya	Yadro + shamol + sovuq

Barchasining umumiy mavzisi bitta: AI poygasi endi kompyuter emas, energiya va geografiya poygasiga aylanmoqda. Kim arzon, toza va barqaror elektr topsa — o’sha hisoblaydi.

Halol chegara

Google MW yoki server sonini oshkor qilmadi — «€13 mlrd» marketing raqami bo’lishi ham mumkin (lekin Bloomberg/Reuters tasdiqlagan);
50% yadro ulushi — Fortum bayonoti, yakuniy shartnoma shartlari yopiq;
Investitsiya «2 yil» deb aytilgan, lekin yadro PPA 22 yillik — qurilish va foydalanish oralig’ida farq bor.

O’zbekiston uchun 3 saboq

Energiya birinchi, server keyin. Google ham birinchi savolga javob izlaydi: elektr qayerdan keladi? O’zbekistanda quyosh va gaz bor — data-markaz investitsiyasini energiya bilan «juftlash» yagona real yo’l.
Sovuq — kapital. Finlandiyaning asosiy armi tabiiy sovutish. O’zbekistonda bu yo’q — demak suv va tungi tariflar hisob-kitobga kiradi, qishloq joyda ham emas.
Bir kelishuv butun sektorni ko’taradi. Loviisa bitimi stansiya atrofidagi butun infratuzilmaga ta’sir qildi. Xuddi shu printsip: bitta yirik bulut provayderi kelishi — yo’l, elektr kadrlar va mahalliy IT bozori uchun katalizator.

Manbalar: Google Cloud press-relizi (09.09.2026), The Register, Reuters, Bloomberg. Yaqin mavzular: Google yadro stansiyasini qaytardi, data-markaz soliq imtiyozlari qaytarib olinmoqda.