Patagoniyada AI data-markaz qurilmoqda: dunyoning oxirida server fermasi
Argentinali Pampa Energia Patagoniyada 500 megavattli AI data-markaz uchun investor izlayapti. Nega gigantlar dunyoning eng chekkasiga ketmoqda — sovuq iqlim, shamol energiyasi va Milei islohotlari. Reuters ma'lumotlari bilan.
Dunyoning janubiy uchida, muzliklar va tog’lar oralig’ida AI poygasi uchun yangi maydon ochilyapti. Reuters eksklyuzivi (07.09): Argentinaning Patagonia regioni giperyiratkuvchilar (hyperscaler) va data-markaz investorlarini o’ziga tortmoqda.
Nima bo’lyapti
Argentina elektr giganti Pampa Energia Neuquen provinsiyasidagi Loma de la Lata issiqlik elektr stansiyasi yonida data-markaz qurishni rejalashtirmoqda. Kompaniya savdo direktori Ruben Turienzo’ning so’zlariga ko’ra, markaz 500 megavattgacha energiya iste’mol qiladi — bu o’rtacha shaharchaning butun elektr ehtiyojidan ko’proq. Energiya manbai — yaqindagi Vaca Muerta, dunyodagi eng yirik slanets gaz konlaridan biri.
Loyiha hali investor izlanmoqda va oshkor qilinmagan holda rivojlanmoqda — Pampa buni yil boshida kelgan «jiddiyroq» so’rovlardan keyin o’rgana boshlagan.
Nega aynan Patagonia
| Omil | Patagoniyadagi holat |
|---|---|
| Sovutish | Sovuq iqlim — serverlarni sovutish uchun kam energiya |
| Energiya | Shamol va quyosh resurslari + slanets gazi |
| Yer | Bo’sh, arzon, katta maydonlar |
| Qarshilik | AQSH’dagi «anti-data-center» harakati bu yerda YO’Q |
Oxirgi qator muhim. AQSH’da data-markazlar mahalliy tarmoqlarni zo’riqtirish va kommunal to’lovlarni oshirish ayblovlari bilan to’qnash kelmoqda. Argentinada esa katta data-markazlar hali odamlarga ta’sir qilmagan — shu sababli qarshilik ham yo’q. Loyiha «jim» rivojlanayotganining sababi shu.
Milei omili
Prezident Javier Milei (2023-dekabrdan) davrida Argentina tarixdagi doimiy inflyatsiyadan keyin barqarorroq makroiqtisodiyotga ega bo’ldi. RIGI rag’batlantirish rejimi — soliq imtiyozlari va regulyator barqarorligi — neft va konchilik investitsiyalarini allaqachon tortgan. Endi navbat AI infratuzilmasiga yetdi.
Halol tomonlar
- Konnektivlik va elektr tarmog’i — Patagoniyaning asosiy to’sig’i sifatida qolmoqda (Reuters buni alohida ta’kidlaydi).
- Mapuche masalasi: loyiha maydonida yashovchi tub joy Mapuche oilalari tarixan energetika kompaniyalari bilan ziddiyatda bo’lgan. Bu factor nolga teng emas.
- Loyiha boshlang’ich bosqichda — investor hali topilmagan, gigantlar nomi e’lon qilinmagan.
Kattaroq rasm
Bu — AI infratuzilmasining yangi geografiyasi. So’nggi yillarda server fermalari elektr va sovutish arzon joylarga ko’chdi: Islandiya, Shimoliy Shvetsiya, Finlandiya. Endi poyga janubiy yarim sharga yetib bormoqda — Patagoniya shu zanjirning yangi bo’g’ini.
Biz yozgan infratuzilma seriyasida bir xil pattern: Xitoy 2030 rejasiga 9800 eflops, Arm’ning agentlar uchun chipi, Huawei’ning litografiya siri — hammasida bir savol: compute qayerda, kimniki va qancha turadi. Patagoniya javobning yangi qismi: dunyoning eng chekkasida ham.
O’zbekiston uchun saboq
O’zbekistonning AI rejasi ham data-markaz va superkompyuterga $1,5 mlrd ajratmoqda. Patagoniya formulasi o’qishga arziydi: arzon elektr + bo’sh yer + rag’bat rejimi = data-markaz magniti. Buning uchun ikki narsa kerak bo’ladi: barqaror regulyator va to’g’ri geografiyani tanlash qobiliyati.
Manba: Reuters (Leila Miller, 07.09.2026). Loyiha boshlang’ich bosqichda — rivojlanib borishini kuzatamiz.